RADIO ZACHÓD
Król Szwecji Karol XVI Gustaw wręczył w środę (10 grudnia) w Sztokholmie nagrody Nobla z fizyki, chemii, medycyny, literatury i nauk ekonomicznych łącznie aż 13 laureatom. Na tegoroczną ceremonię po raz pierwszy w historii zaproszono uczniów.
Nagroda Nobla to złoty medal z wizerunkiem Alfreda Nobla oraz kaligrafowany dyplom, a także 11 mln koron (ok. 1 mln euro) w każdej z dziedzin.
W przemówieniu przewodnicząca Rady Fundacji Noblowskiej prof. Astrid Soederbergh Widding przypomniała, że „laureaci różnymi drogami stawiają czoła licznym globalnym wyzwaniom”.
Nie powinniśmy być jedynie biernymi widzami, ale aktywnymi uczestnikami obrony wolności nauki i literatury oraz dążenia do pokoju
– zaapelowała.
Liczne grono tegorocznych noblistów wynika z werdyktów komitetów noblowskich, które w każdej z czterech kategorii wyróżniły po trzech naukowców. Zgodnie z regulaminem Akademia Szwedzka wskazała jednego laureata – węgierskiego pisarza Laszlo Krasznahorkaiego.
Według ceremoniału każdy z noblistów po fanfarach i laudacjach wychodził po kolei na środek sceny sztokholmskiej filharmonii, aby przyjąć gratulacje od szwedzkiego monarchy. Przećwiczone wcześniej ukłony laureaci kierowali ku rodzinie królewskiej, członkom komitetów noblowskich, a na końcu publiczności liczącej 1560 osób.
W tym roku na widowni po raz pierwszy zasiadło 100 uczniów szkół średnich, aby „pokazać im, że przyszłość jest w ich rękach” – podkreśliła Fundacja Noblowska. Z każdej placówki w Sztokholmie oraz okolicznych miast było to pięciu młodych przedstawicieli oraz jeden opiekun. Wcześniej zapraszano w większości korpus dyplomatyczny.
Nagrodę Nobla z fizyki odebrali John Clarke (W. Brytania – kraj urodzenia), Michel. H. Devoret (Francja) oraz John M. Martinis (USA) za odkrycie makroskopowego tunelowania kwantowo-mechanicznego i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym. Przyczyniło się ono do rozwoju kryptografii kwantowej i komputerów kwantowych.
W dziedzinie chemii: Susumu Kitagawa (Japonia), Richard Robson (W. Brytania) oraz Omar M. Yaghi (Jordania) za rozwój szkieletów metaloorganicznych. Chodzi o nową architekturę molekularną materiałów zawierających wolne przestrzenie. Można je wykorzystać m.in. w usuwaniu toksycznych gazów czy magazynowaniu energii.
Z medycyny: Mary E. Brunkov (USA), Frederick J. Ramsdell (USA), a także Shimon Sakaguchi (Japonia) za odkrycia dotyczące nabywania tzw. immunotolerancji obwodowej, co może pomóc m.in. w leczeniu chorób nowotworowych.
Natomiast Joel Mokyr (Holandia), Philippe Aghion (Francja) i Peter Howitt (Kanada) zostali laureatami tegorocznej Nagrody Nobla z ekonomii za badania przełożenia innowacji na zrównoważony wzrost gospodarczy.
W Oslo, także w środę, odbyła się uroczystość wręczenia Pokojowej Nagrody Nobla przywódczyni wenezuelskiej opozycji Marii Corinie Machado, co uczyniła w zastępstwie jej córka. Norweski Komitet Noblowski nagrodził Machado za „niestrudzoną działalność na rzecz praw demokratycznych narodu Wenezueli i za walkę o sprawiedliwe i pokojowe przejście od dyktatury do demokracji”.
W obu skandynawskich stolicach wieczorem odbędą się bankiety noblowskie na cześć laureatów. W Ratuszu w Sztokholmie, gdzie tradycyjnie odbywa się przyjęcie, polskimi akcentami jest prowadzenie uroczystości przez pochodzącą z Polski studentkę Kamilę Murzyńską. Innym jest umilająca czas gościom muzyka inspirowana fizyką kwantową skomponowana przez mającego polskie korzenie Jacoba Muhlrada.
